Nieuw Wetboek van Strafvordering

Nieuw Wetboek van Strafvordering

Het Wetboek van Strafvordering is de juridische ruggengraat van de strafrechtspleging. Het bevat de spelregels voor opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten en de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen (uitspraken van de rechter en strafbeschikkingen van het OM). Het Wetboek van Strafvordering is de basis van rechtsbescherming van burgers die onderwerp zijn van onderzoek in een strafzaak. Het huidige wetboek dateert uit 1926 en is na bijna een eeuw toe aan herziening. Het gemoderniseerde wetboek versterkt de strafrechtketen structureel.

Waarom een nieuw Wetboek van Strafvordering?

Het gemoderniseerde Wetboek van Strafvordering legt de basis voor digitalisering van de strafrechtketen en helpt zo de keten klaar te maken voor de toekomst. De strafrechtketen is met het gemoderniseerde wetboek beter in staat om nieuwe vormen van misdaad te bestrijden, zoals ondermijning en digitale criminaliteit. Het wetboek is techniekonafhankelijk. De strafrechtketen keten kan zo beter inspelen op technologische ontwikkelingen die elkaar razendsnel opvolgen in een samenleving die steeds verder digitaliseert.

Met het nieuwe wetboek krijgt de rechter meer mogelijkheden om te sturen in het onderzoek voordat een strafzaak op zitting komt. Dat betekent minder regiezittingen en minder aanhoudingen van strafzaken. De verwachting is dat dit leidt tot kortere doorlooptijden van strafzaken. Dit draagt bij aan een slagvaardige misdaadbestrijding en draagt bij aan het rechtsgevoel van iedere burger. Bovendien brengt het nieuwe wetboek de basis weer op orde om het strafrecht toe te passen op een manier die in evenwicht is met de grond- en mensenrechten van eenieder.

Voordelen nieuw Wetboek van Strafvordering

Het nieuwe wetboek zorgt voor:

  1. Een moderne en slagvaardige misdaadbestrijding, onder andere door kortere doorlooptijden in strafzaken;
  2. Een zorgvuldige strafrechtspleging met een gedegen rechtsbescherming voor ieder;
  3. Duidelijke en begrijpelijke wettelijke bepalingen en waarborgen;
  4. Verheldering en versterking van de positie van alle procesdeelnemers, onder wie slachtoffers en verdachten.

Commissie implementatie nieuw Wetboek van Strafvordering

De minister van Justitie en Veiligheid en de minister voor Rechtsbescherming stelden in september 2019 de onafhankelijke externe Commissie Implementatie nieuw Wetboek van Strafvordering in. Deze commissie doet een voorstel hoe de invoering moet worden vormgegeven, inclusief een raming van de kosten. De commissie heeft ook als opdracht om het belang van een nieuwe wetboek onder aandacht te brengen van de samenleving en professionals in de wereld van het strafrecht. In de commissie zitten:

Hoe komt het nieuwe wetboek tot stand?

Alle betrokken organisaties (Nationale Politie, Openbaar Ministerie, Rechtspraak, de Nederlandse Orde van Advocaten en andere ketenpartners) zijn vanaf het allereerste begin betrokken bij de totstandkoming van het nieuwe Wetboek van Strafvordering. De organisaties hebben niet alleen juridisch-inhoudelijk bijgedragen, maar ook gekeken naar de gevolgen van uitvoering van het nieuwe wetboek. Dat heeft geleid tot een beter wetboek, dat nu klaar is voor politieke besluitvorming.

Het nieuwe wetboek bestaat uit acht boeken. Per boek wordt een wetsvoorstel gemaakt. De wetsvoorstellen worden gebundeld in verschillende fasen ingediend. Om de samenhang te waarborgen, worden de wetsvoorstellen zoveel mogelijk ingediend in de volgorde van de boeken in het gemoderniseerde wetboek.

Video Modernisering Wetboek van Strafvordering

Het Wetboek van Strafvordering bepaalt hoe iemand wordt opgespoord, vervolgd, berecht en bestraft.

Het huidige boek is in 1926 ingevoerd en is sinds die tijd vaak aangepast en bijgewerkt.

Ontwikkelingen gaan de laatste decennia snel. De maatschappij wordt steeds grootschaliger en ingewikkelder.

Technologische vooruitgang creëert een digitaal domein dat ruimte biedt aan nieuwe vormen van criminaliteit.

Sluit het wetboek nog aan bij die ontwikkelingen? Stelt het ons in staat om de criminaliteit gepast en verantwoord te bestrijden?

Hoe kunnen we de prestaties van de strafrechtketen verbeteren?

We willen af van lange doorlooptijden, overbodige administratieve lasten en gebrekkige informatievoorziening.

We willen voorkomen dat criminelen hun straf te laat of zelfs helemaal niet ondergaan.

Een aantal procedures in het Wetboek is verouderd, de indeling is niet erg overzichtelijk en de nummering van wetsartikelen te complex. Nieuwe en oude regelingen sluiten niet goed meer op elkaar aan. De kwaliteit van de rechtspleging moet worden verbeterd.

Hoog tijd dus voor groot onderhoud.

Het Wetboek van Strafvordering wordt gemoderniseerd. Eind 2018 is het wetgevingsprogramma klaar. In de jaren daarna wordt het nieuwe Wetboek ingevoerd.

Het wetboek is straks gemakkelijker in gebruik, verhoogt de kwaliteit van de rechtspleging en verbetert de prestaties van de strafrechtketen.

En het is techniekonafhankelijk, zodat het bij nieuwe technologische ontwikkelingen niet steeds hoeft te worden aangepast.

Het Wetboek wordt overzichtelijker en toegankelijker voor de rechtspraktijk en voor de burger. Er gaat een streep door overbodige regels en de ingewikkelde nummering van wetsartikelen verdwijnt.

Zo bevat het nieuwe wetboek straks minder wetsartikelen over bijzondere opsporingsbevoegdheden. Ook komt er een eind aan onnodige procedures bij de tenuitvoerlegging.

Het Wetboek sluit beter aan bij het digitale tijdperk. Strafdossiers worden digitaal en ook de ondertekening, uitreiking en mededeling van stukken gebeurt elektronisch. De administratielast neemt sterk af.

Het gemoderniseerde Wetboek geeft duidelijk aan wat de rechten zijn van de verdachte en de taken en bevoegdheden van opsporingsambtenaren, het OM en de rechtspraak.

Zo komen er striktere regels voor onderzoek aan inbeslaggenomen elektronische gegevensdragers. Zo wordt de privacy van burgers beter gewaarborgd.

Het Wetboek stelt de rechter in staat de juiste uitspraak te doen. Ook biedt het de strafrechtketen ruimte om effectiever te functioneren.

Justitie kan sneller en gepaster reageren, waardoor ongewenste uitstroom van strafzaken vermindert.

Er komt meer nadruk te liggen op het voorbereidend onderzoek, zodat dossiers vollediger zijn bij aanvang van de zitting. Doordat de raadsman stukken op tijd ontvangt kan hij eerder getuigenverzoeken en deskundigen laten horen.

Er komen duidelijke procedures, die goed op elkaar zijn afgestemd. De rechter-commissaris houdt meer toezicht op onderzoekswensen voor een zaak op zitting komt. Ook kan de raadsman bij het verhoor van zijn cliënt aanwezig zijn.

Dit alles moet leiden tot meer en kwalitatief betere samenwerking. Maar modernisering van het Wetboek alleen is niet voldoende. Ook in de praktijk zijn verbeteringen noodzakelijk. Politie, Openbaar Ministerie, rechtspraak en alle andere partners werken op dit moment hard aan verbetering van de strafrechtketen.

Het nieuwe Wetboek van Strafvordering sluit beter aan bij de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen van de 21ste eeuw en maakt een modern strafproces mogelijk.