Verbinding, verdieping en inspiratie: op woensdag 19 november 2025 was het weer zover. Ruim honderd professionals op het gebied van informatievoorziening (IV) kwamen samen voor de vierde netwerkbijeenkomst van het Duurzaam Digitaal Stelsel (DDS). Er werd gesproken over essentiële elementen voor een succesvolle ketensamenwerking, een gezamenlijke taal en mensgericht digitaliseren als basis voor het nieuwe Wetboek van Strafvordering. Een terugblik op de dag: “De inzichten die hier ontstaan, vormen de basis voor verdere samenwerking in de keten.”
Leden van het CIO-beraad Harm Broers (Rechtspraak), Leo Peereboom (DI&I) en Nicole Zwart (Ketenbureau) nemen deel aan het panelgesprek
De aftrap: van kinderboek tot ketensamenwerking
In de feestelijk versierde Social Impact Factory in Utrecht heet dagvoorzitter Eveline Bruijn de aanwezigen welkom. Hierna is het woord aan Nicole Zwart, manager van het Ketenbureau DDS. Zij illustreert aan de hand van het kinderboek Where’s my mom? van Julia Donaldson hoe misverstanden kunnen ontstaan wanneer begrippen anders worden geïnterpreteerd. In het verhaal helpt een rups een aap met het zoeken naar zijn moeder. Nicole: “Maar de moeder van de rups ziet er heel anders uit dan de rups zelf, terwijl dat bij de aap niet het geval is.” De rups en de aap hebben hierdoor een ander referentiekader, met als gevolg dat de rups steeds de verkeerde dieren aanwijst.
De aap uit het boek Where's my mom? van Julia Donaldson
De boodschap van Nicole: “Effectieve samenwerking vraagt om een gezamenlijk begrip van taal en begrippen. Termen als ‘koppelvlakken’ lijken vanzelfsprekend, maar vragen om een gedeelde betekenis. Alleen dan kun je de juiste stappen zetten.”
Keynote: over samenwerken, spaties en lekke daken
Aansluitend verzorgt Pieter Frijns, consultant op het gebied van complexe digitaliseringsopgaven, leiderschap en verandermanagement, een interactieve keynote. Met prikkelende metaforen en humor laat hij zien wat er nodig is voor een succesvolle ketensamenwerking. Hij stelt dat het verschil tussen ‘samenwerken’ en ‘samen werken’ slechts één spatie is, maar soms voelt die spatie als honderd spaties. Zijn vraag aan de zaal: “Hoeveel spaties ervaren jullie in de keten?” De antwoorden lopen uiteen van ‘geen’ tot ‘best veel’. Een open gesprek volgt met de aanwezigen over waar samenwerking soepel loopt en waar ruimte zit voor verbetering.
“Dat plan maak je samen. Maar dan moet er niet eerst worden gevraagd of het dak wel echt lek is.”
Pieter Frijns
Pieter benadrukt het belang van gezamenlijke verantwoordelijkheid. Zo pleit hij voor een ‘vereniging van eigenaren’ voor grote opgaven. “Als het dak lekt bij de bovenste bewoner, maak je hierover gezamenlijk afspraken.” Een van de aanwezigen verwoordt het treffend: “Dat plan maak je samen. Maar dan moet er niet eerst worden gevraagd of het dak wel echt lek is.”
Themasessies: verdieping en dialoog
De deelnemers verspreiden zich over vier themasessies die verschillende onderwerpen binnen DDS behandelen. De sessies bieden inhoudelijke verdieping, ruimte voor het uitwisselen van ervaringen en een gezonde discussie.
Straf zonder schuld: verplaats je in de burger
Communicatie met de burger staat hier centraal, vanuit het perspectief van de burger. Deelnemers worden uitgedaagd zich te verplaatsen in iemand zonder juridische voorkennis, die onverwacht met het strafproces te maken krijgt. Tijdens de sessie ontvangen zij steeds nieuwe poststukken van verschillende organisaties binnen de strafrechtketen. Bij elk nieuw poststuk krijgen zij dezelfde vragen voorgelegd: Wat zou je doen? Wat doet dit met je? Waar heb je behoefte aan?
Veel deelnemers ervaren frustratie, stress en onbegrip – veelzeggende reacties. Michael Höhne, service designer voor het programma Modernisering Identiteitsvaststelling en Vindbaarheid (PMIV), licht de Service Blueprint toe: een instrument, gebaseerd op onderzoek met ervaringsdeskundigen, dat inzicht geeft in het perspectief van de verdachte of dader in elke fase van het strafproces. De tool maakt zichtbaar waar verbetering mogelijk is om communicatie vanuit de keten toegankelijker en mensgerichter te maken.
Van routekaart naar realiteit
Onder leiding van Nicole Zwart krijgen deelnemers tijdens de sessie Van routekaart naar realiteit op een interactieve en speelse manier een introductie in de planningstafel en de IV-routekaart. De routekaart is visueel gemaakt door projecten van verschillende ketenpartners te laten zien: projecten waarin onderlinge afhankelijkheden centraal staan.
Daarnaast is er aandacht voor de interpretatie van het begrip koppelvlak. Nicole: “Wat verstaan we hieronder, en hoe gebruiken we deze term in de praktijk?” Er ontstaat een levendige discussie over mogelijke manieren om koppelvlakken te structureren, te koppelen en aan te passen. Ook wisselen deelnemers gedachten uit over het plannen van koppelvlakprojecten in relatie tot de deadline voor de invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering (nWvSv). Zo dragen zij bij aan een beter zicht op de complexe afhankelijkheden binnen de keten.
Cruciale informatie op tijd voor het nWvSv
Tijdens de themasessie van Justid – geleid door Daphne van Hesteren, Johan Rauwerda en Jos van Weeren – staat de dienstverlening van Justid centraal. Ook hier wordt de verbinding gelegd met de veranderopgave rondom het nWvSv. Deelnemers gaan in twee groepen uiteen en gaan aan de slag met de vraag welke raakvlakken zij zien tussen de Justid-dienstverlening en het nieuwe wetboek. De uitwisseling leidt tot het gedeelde inzicht dat we alleen sámen het nWvSv succesvol kunnen implementeren.
Digitaal leiderschap door Pieter Frijns
Pieter Frijns neemt een aantal deelnemers mee in de wereld van digitaal leiderschap. Hierbij gaat het om een andere vorm van leiderschap dan we wellicht gewend zijn: leiderschap als het gaat om data-uitwisseling. Deelnemers gaan in gesprek over het ontwikkelen van een gezamenlijke Digi-taal: welke taal spreken we met elkaar om data effectief uit te wisselen? Daarbij is het ook belangrijk om te kijken naar wat de burger nodig heeft. Aan de hand van een klavertje vier als metafoor – waarbij de blaadjes staan voor inhoud, cultuur, proces en relatie – neemt Pieter de deelnemers mee in de beweging van verantwoording op resultaat naar verantwoording op doel.
Speeddaten: nieuwe verbindingen in rap tempo
Het eind van de middag breekt aan: tijd om te speeddaten. In vier rondes ontmoeten deelnemers verschillende gesprekspartners. Telkens voor korte gesprekken, gestuurd door vragenkaarten met vragen als: ‘Waar ben jij het meest trots op binnen onze keten?’ en ‘Wat zie jij als de grootste uitdaging voor de keten op dit moment?’ De vragen zorgen voor betekenisvolle uitwisselingen en een energieke en betrokken sfeer. Veel gesprekken worden later voortgezet tijdens de borrel.
Panelgesprek: een vooruitblik
Het programma wordt afgesloten met een panelgesprek. Leden van het CIO-beraad Harm Broers (Rechtspraak), Leo Peereboom (DI&I) en Nicole Zwart (Ketenbureau) vertellen welke stappen zij binnen hun eigen organisatie moeten zetten voor de invoering van het nWvSv en op welke momenten ketensamenwerking in de praktijk goed werkt. Hoe vinden organisaties elkaar, en wat maakt samenwerking succesvol?
Harm noemt de samenwerking met het OM bij de ontwikkeling van de systemen Emma en Bas als concreet voorbeeld van effectieve ketensamenwerking. Daarnaast onderstrepen de panelleden het belang van een onafhankelijke, faciliterende partij zoals het Ketenbureau DDS, evenals het belang van onderlinge transparantie en het uitspreken van realistische verwachtingen.
De panelleden gaan in gesprek met de zaal over de strategische uitdagingen voor de komende jaren. De actieve betrokkenheid vanuit het publiek onderstreept de urgentie van thema’s als digitalisering en informatiebeveiliging, mede in het licht van de veranderende geopolitieke context.
Calluna Euving (Rechtspraak), voorzitter van het Informatieberaad, sluit de dag af. “Vandaag heeft ons opnieuw laten zien hoe belangrijk dit soort netwerkdagen zijn.” Ze vertelt over de waardevolle contacten die ze in één middag heeft gelegd en benoemt de lessen die ze zelf mee naar huis neemt. “De inzichten die hier ontstaan, vormen de basis voor verdere samenwerking in de keten.”
Borrel: stevige basis voor 2026
Veel gesprekken die tijdens het speeddaten zijn gestart, worden voortgezet tijdens de borrel. Er wordt nog lang nagepraat, wat laat zien dat er veel energie, kennis en betrokkenheid in het DDS-netwerk zit. In de grote kerstboom die de ruimte siert, hebben alle bezoekers een kaart gehangen met daarop hun idee of wens voor het DDS in 2026. Kortom: het was een inspirerende dag die een stevige basis legt voor de samenwerking in 2026.